काठमाडौं । मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावले चीनमाथि तेलको सम्बन्धमा दबाब बढाएको छ । चीनले आफ्नो अधिकांश तेल इरान र हर्मुज जलडमरूबाट आयात गर्छ। यो इरानद्वारा नियन्त्रित मार्ग हो । पछिल्लो समय इरानले स्पष्ट रूपमा भनेको छ – यस मार्गबाट गुज्रने कुनै पनि तेल ट्याङ्कर वा जहाजमाथि आक्रमण गरिनेछ।
यसअघि हिजो दुबइमा रहेको साउदी अरामकोको तेल रिफाइनरीमा आक्रमण भएको थियोप । आक्रमणपछि सावधानीका लागि साउदी अरेबियाको रिफाइनरी पनि बन्द गरिएको छ। यसले चीनको तेल आयातमा संकट सिर्जना गरेको छ।
यद्यपि, चीनसँग कच्चा तेलको ६ महिनाको भण्डार छ। केही विज्ञहरूका अनुसार अमेरिकाले इरानमाथिको आक्रमणलाई बहानाको रूपमा प्रयोग गरेर चीनको तेल आयातमा बाधा पुर्याएको छ। त्यसैले, चीनले अमेरिकाको लागि पनि खराब खेल खेल्न सक्छ।
यसैबीच, चीनले चाँडै नै आफ्नो ऊर्जा आयात र भण्डारको बारेमा एउटा ठूलो निर्णय लिन सकने चीनको आधिकारिक वक्तव्यले संकेत गरेको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले देशले आफ्नो ऊर्जा सुरक्षाको समीक्षा गरिरहेको र आफ्नो ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित गर्न आवश्यक कदम चाल्ने चेतावनी दिएको छ। यो वक्तव्यले चीनले भविष्यमा आफ्नो तेल आयातमा अवरोध खडा गर्ने कुनै पनि देश वा मार्ग विरुद्ध कारबाही गर्न सक्ने संकेत गर्छ ।
यद्यपि, चीनले पहिले मध्य पूर्वमा तनाव र युद्ध कम गर्न आह्वान गरेको थियो। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता माओ निङले हर्मुज जलडमरू र यसको वरपरका समुद्री मार्गहरू अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको लागि महत्त्वपूर्ण रहेको बताए। त्यसैले, उनले सबै पक्षहरूलाई तुरुन्तै लडाईं रोक्न आग्रह गरे। चीनले तनाव थप बढ्दा विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर पर्ने बताएको छ।
चीनले आफ्नो विज्ञप्तिमा सबै पक्षहरूले तनाव बढाउनबाट जोगिएर संवाद र कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान खोज्नुपर्ने पनि बताएको छ। केही मिडिया रिपोर्टहरूले चीनले अमेरिका -इजरायल आक्रमणको निन्दा गरेको र युद्ध रोक्न र शान्ति स्थापना गर्न आह्वान गरेको पनि उल्लेख गरेका छन्।
मध्यपूर्वमा युद्ध सुरु भएको कारण तेलको मूल्य बढेको छ। सोमबार तेलको मूल्य १० प्रतिशतभन्दा बढी बढ्यो, तर त्यसपछि घटेर ७ प्रतिशतमा झर्यो । हाल, तेलको मूल्य २.५० प्रतिशतभन्दा बढीले बढेर प्रति ब्यारेल ८० डलरमा पुगेको छ। यसैबीच, युरोपेली प्राकृतिक ग्यासको मूल्य हिजो ४५ प्रतिशतले बढेको छ।
